Tüberküloz (Verem)

Tüberküloz nasıl bir hastalıktır?

Tüberküloz halk arasında bilinen adıyla verem Mycobacterium Tuberculosis adı verilen bir basil tarafından oluşturulan ve solunum yoluyla bulaşan bir enfeksiyon hastalığıdır. enfeksiyon hastalıkları arasında HIV/AIDS’ten sonra en çok ölüme yol açan 2. hastalıktır ve hala önemli bir halk sağlığı sorunudur.  Tedavi edilebilir bir hastalıktır ancak tedavi edilmezse ölümle sonuçlanabilmektedir. En sık tuttuğu organ akciğerlerdir. Akciğerler dışında kemikleri,eklemleri, beyni,böbrekleri  ve omurgayı da tutabilmektedir.



Bulaşma yolları nelerdir?

Bulaş esas olarak solunum yolu ile olmaktadır. Tüberkülozlu hastaların öksürme, aksırma, konuşmaları sırasında havaya yaydıkları damlacıkların solunum yoluyla vücuda alınması ile bulaşır. Bu damlacıklar ile basili alan herkeste hastalık gelişmez. Bağışıklık sistemi güçlüyse basil vücutta hastalık geliştiremez ancak vücutta uyur duruma geçer ve bağışıklık sisteminin düştüğü durumlarda hastalık oluşturabilir.

 

Bulaş riskinin yüksek olduğu durumlar hangileridir?

– Tüberküloz hastalığının yaygın olduğu bir toplumda yaşamak

– Tüberküloz hastasının bulunduğu bir evde yaşamak

– Kalabalık ve kötü havalanan ortamlarda yaşamak

– Tüberküloz hastasıyla yakın temasta bulunmak

 

Basil ile enfekte olduktan sonra hastalanma riski taşıyanlar kimlerdir?

Kötü ve yetersiz beslenmeye sahip kişiler

– AIDS ve diyabet gibi bağışıklık sistemini  baskılayan hastalığı olanlar

– Sigara kullananlar

– Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullananlar

 

Tüberküloz hastalığının belirtileri nelerdir?

Öksürük, kanlı öksürük

– Balgam çıkarma

– Göğüs ağrısı

– Ateş

– Terleme

– Halsizlik

– İştahsızlık,zayıflama

– Nefes darlığı

 

Tanısı nasıl konulur?

– Tüberkülozlu bir hastayla teması olan kişilerde yukarıda yazılan belirtilerin görülmesiyle tüberkülozdan şüphelenilir ve çekilen akciğer grafisi ile tanı desteklenmeye çalışılır.  Kesin tanı için mutlaka hastadan alınan balgam örneği laboratuvarda incelenmeli  ve hastadan alınan örnekte tüberküloz basilinin varlığı gösterilmelidir.

– Tüberkülin deri testi veya PPD, kişinin daha önce tüberküloz basili ile karşılaşıp karşılaşmadığını gösterir. Tüberküloz tanısı koydurtmaz. yani eğer PPDniz (+) ise tüberküloz hastası olduğunuz anlamına gelmez, vücudunuzda basil olduğunu gösterir.

 

Tedavisi nasıldır? Tedavinin takibi nasıldır?

Tüberküloz tedavisi için günümüzde çok güçlü ilaçlar bulunmaktadır. Bu ilaçlar keşfedilmeden önce tüberkülozlu hastaların yaklaşık yarısı 5 yıl içinde ölmekteydi. Günümüzde 4’lü ilaç tedavisinin en az 6 ay süreyle düzenli olarak kullanılması tedaviyi mümkün kılmaktadır. Tedavi süresince ilaçlar verem savaş dispanserleri tarafından ücretsiz dağıtılmaktadır ve doğrudan gözetimli tedavi benimsenmektedir.

Hastalığın takibi balgam örneklerinin belirli aralıklarla incelenmesi ve akciğer filmi kontrolleri ile yapılmaktadır. Tedavide ilaçların düzenli kullanımı önem arz etmektedir. Düzenli ilaç kullanımı ile hem hastaların basil bulaştırıcılığı azaltılmakta hem de basilin ilaçlara direnç geliştirilmesinin önüne geçilmektedir.

 

Nasıl korunabiliriz?

– Hastaların tedavisinin sağlanması: Hastaların tedavisi ile 2 haftada bulaştırıcılık önlenmektedir.

– Koruyucu ilaç tedavisi: Tüberkülozlu hastayla teması olan riskli kişilere koruyucu ilaç tedavisi verilmektedir.

– BCG aşısı: Ülkemizde BCG aşısı çocuklara doğumdan 2 ay sonra uygulanmaktadır. Rutin aşı takviminde yer almaktadır.

– Tüberküloz basilinin yayılmasını ve bulaşmasını önleme: Hastaların ve hastayla temasta olan kişilerin cerrahi maske kullanması , hastanın bulunduğu odanın güneş alıyor olması ve iyi havalandırılıyor olması,  hastanın kullandığı mutfak malzemeleri, havlu, nevresim gibi ev eşyalarının hastaya özel olması ve temizliğinin sağlanması gerekmektedir.

Hazırlayan: Dr. Burcu Köse