Romaroid Artrit

RA (Romatoid Artrit) Erken Bulgu ve Belirtileri

Romatoid Artrit adlı kronik enflamatuar bozukluk önemli ağrı ve rahatsızlığa yol açabilir. Çoğu kişide tanı 40 ile 60 yaş arasında konur ama erken bulgu ve belirtiler bundan önce olabilir ve kolaylıkla gözden kaçabilir.

Erken Bulgular Gözden Kaçabilir

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Centers for Disease Control and Prevention) uyarınca Amerika Birleşik Devletlerinde 2007 yılında yaklaşık 1,5 milyon yetişkinde RA mevcuttu. Çok daha fazla kişide bulunması mümkündür. Bu durumun erken belirtileri yıllarca gözden kaçabilir. Aktif bir yaşam tarzı olan birçok sağlıklı bireyde orta yaşlarına girdiklerinde bu durum zaten mevcuttur.




Tanıyı daha da zorlaştıracak şekilde, hastalar sıklıkla aynı belirtileri yaşamazlar. Bir bireyin yaşadığı belirti başka bir bireyde olmayabilir. Belirtilerin değişmesi durumun üç olası karakterizasyonuyla sonuçlanır.

Bazı kişilerde durum monosikliktir yani belirtiler bir kez olur ve iki ila beş yıl bir daha olmayabilir. Başkaları hastalık sırasınca bu belirtilerin değişen aktivite düzeylerini yaşarlar ve zamanla kötüleşme ve iyileşme olur. Buna polisiklik denir. Üçüncü bir karakterizasyon daha da sıktır. RA başlar ve giderek şiddetlenir; gelip gitmez.

Bu durum romatoid artritli kişilerin erken belirtilerini saptamayı bazı bireylerde zor hale getirebilir. Ancak erken dönemde saptanabilirse tedavi ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.

Sık Görülen Erken Belirtiler

Çoğu durumda erken RA belirtileri önce küçük eklemlerde görülür. En sık görülme şekli parmakları ellere bağlayan eklemlerdedir. Ayrıca erken dönemlerinde ayak başparmaklarında oluşabilir. Belirtiler arasında şunlar olabilir:

  • hassas eklemler
  • eklemlerde şişme
  • eklem bölgelerinde bazen dışarı doğru yayılan sıcaklık hissi
  • Birçok kişi erken dönemlerde uyandığında sert veya hareket ettirmesi zor eklemler yaşar ve birkaç saat içinde bu düzelir.

Bunlar bu durumla en sık görülen belirtilerdir. Ancak özellikle eklem ağrısıyla ilişkili olmayacak şekilde başka belirtiler de olabilir. Örneğin birçok bireyde başka şekilde açıklanamayan hafif ateş vardır. Bazı kişilerde genel bir kendini hasta hissetme durumu mevcuttur ama tam nedeni belirleyemezler. Başkalarında bu evrede iştah kaybı olur ve yine herhangi bir kolay tanımlanan nedeni yoktur.

İlerleme

RA durumu olan çoğu bireyde belirtiler zamanla önemli ölçüde kötüleşir. Romatoid artritin erken bulguları bu noktadan aşağıdakiler gibi belirtilere ilerler:

  • ağrılı, kırmızı ve şiş eklemler
  • ciltte romatoid nodüller adı verilen ve dizler, ayak parmakları ve dirsekler gibi başka eklemlerde de görülebilen ağrısız kırmızı şişlikler
  • göğüs ağrısı ve solunum zorluğu
  • ağız kuruluğu ve ağrılı bir şekilde kuru gözler

Johns Hopkins Medicine uyarınca erken belirtiler 20 yaşında bile başlayabilir. Bazıları ise daha önceden herhangi bir eklem ağrısı veya rahatsızlık yaşamadan 50 yaşlarında belirtiler yaşamaya başlarlar.

Erken Tanı

Doktorların bir hastada erken RA bulguları olup olmadığını belirlemesinin tek yolu kişi üzerinde tanısal testler yapmaktır. Bu sıklıkla hastadan bir öykü alınması ve muayeneyle başlar. Birçok doktor belirli veriler elde etmek üzere röntgen filmlerini kullanır ama bu ancak belirtiler belirli eklemleri etkilemeye başladığında mümkündür. Kan testleri otoimmün romatoid faktörleri de saptamaya yardımcı olur çünkü bu durumun bulunduğu kişilerin yarısında anemi vardır.

Ancak kesin olarak erken evre RA’yı tanımlayan bir test yoktur. Bunun yerine doktorlar eklemlerde değişiklik olup olmadığını ve oluyorsa durumun başka artrit hastalıkları değil romatoid artrit olduğunu belirlemek için uzun dönemli gözlem kullanırlar.

RA için tam bir tedavi yoktur. Önlemenin veya ilerlemesini yavaşlatmanın bir yolu yoktur. Ancak romatoid artrit erken belirtilerini anlayarak doktorlar hastaların ağrısını azaltabilir.

Romatoid Artrit Risk Faktörleri

Romatoid Artrit (RA) nedenleri gizemlidir ama bir kişide RA gelişmesi olasılığını artıran çeşitli kesin risk faktörleri vardır.

Cinsiyet

Kadınlar RA hastalarının yaklaşık yüzde 70’ini oluşturur ve bu nedenle hastalığa kadınlarda tanı konma olasılığı erkeklerden çok daha yüksektir.

Yaş

RA tanılarının çoğu 40-60 yaşları arasında konur. Bazı kişilerde RA çocukken veya genç yetişkinken gelişir ama bu nispeten nadirdir.

Aile Öyküsü

Ailenizde birisinde RA varsa size tanı konma olasılığı da daha yüksektir. Romatoid artrit bazı diğer genetik hastalıklar gibi kalıtsal bir durum değildir ama genetiğin, bir kişinin RA’ya yatkınlığını etkilediği düşünülmektedir.

Sigara içme

Sigara içenlerde RA gelişme olasılığı sigara içmeyenlerden yüksektir. Tanı konmuş olan sigara içenlerde ayrıca belirtiler genelde daha şiddetlidir ve etkin şekilde tedavi edilmeleri daha zordur. Ancak sigara içmeyi bırakmak bu riskleri azaltır.

Romatoid Artrit Tedavileri

Romatoid Artrit (RA) için tam bir tedavi yoktur ve bu nedenle tedavi belirtileri azaltmaya, eklem işlevini devam ettirmeye ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya odaklanır.

İstirahat ve Egzersiz

Kasları sağlıklı ve güçlü tutmak RA hastalarında esnekliği ve hareketliliği sürdürmeye yardımcı olabilir. Ancak alevlenmeler sırasında kasların dinlendirilmesi enflamasyon ve ağrıyı azaltır. İstirahat ve egzersizin dikkatle dengelenmesi yani belirtiler kötüleştiğinde daha fazla istirahat ve azaldığında daha fazla egzersiz genel olarak RA belirtilerini azaltır.

Fiziksel ve Mesleki Tedavi

Bir fizik veya mesleki tedavi uzmanı kendi problemlerinizi ve belirtilerinizi gözleyip yaşam kalitenizi arttırmak üzere ağrı ve şişliği azaltmaya yardımcı olan çözümler sunar. Bunlar ağrılı eklemleri desteklemek için bir atel kullanmak ve günlük işleri daha kolay ve daha az ağrılı hale getirmek üzere tutucular, uzun saplı ayakkabı çekecekleri, ekstra derinliğe sahip ve yarı sert tabanlı ayakkabılar ve yükseltilmiş tuvalet oturakları gibi çeşitli kendi kendine yardım cihazlarının kullanımını içerebilir.

İlaçlar

İlaç tedavisi hemen hemen daima RA için kullanılan ilk tedavidir. Dört ana RA ilacı kategorisi vardır: nonsteroidal antienflamatuar ilaçlar, uzun dönemli olarak ağrı ve enflamasyonu azaltmak için kullanılırlar; kortikosteroidler kısa dönemli olarak ağrı ve enflamasyonu azaltmak için kullanılırlar; hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar RA ilerlemesini çeşitli şekillerde yavaşlatırlar; biyolojik ajanlar vücudun enflamasyon sürecini kesintiye uğratırlar.

Cerrahi

Cerrahi genellikle RA için en son kullanılır ve eklemler şiddetli hasar görürse veya ilaç tedavisi artık çalışmazsa kullanılabilir. RA için kullanılan birkaç farklı cerrahi tipi vardır:

Total Eklem Replasmanı (Artroplasti)

Bu tür cerrahide eklemlerin hasarlı kısımları tamamen çıkarılır ve yerlerine metal veya plastikten yapılmış protezler yerleştirilir. Artroplasti uzun dönemli bir çözümdür ama bilekler ve ellerdeki gibi birçok eklemin değiştirilmesi karmaşık ve pahalı olabilir.

Tendon Tamiri/Rekonstrüksiyon

Tendonlar, kasları kemiklere bağlayarak hareketi mümkün kılan doku demetleridir. RA tendonlara zarar verebilir ve hatta parçalanmalarına yol açabilir. Bu tür cerrahi en sık ellerde kullanılır ve hasarlı tendonları tekrar tutturup tamir ederek hareketi ve işlevi tekrar kazandırır.

Sinovektomi

Bu tür cerrahi enflamasyonlu sinovyal dokuyu (enflamasyonu RA’dan sorumlu olan, eklemleri çevreleyen membran) çıkararak ağrı ve şişliği azaltır. Ancak tüm sinovyal dokuyu çıkarmak imkansızdır ve cerrahiden sonra tekrar büyür yani sinovektomi ancak geçici bir çözümdür. Sinovektomi ancak nadiren tek başına yapılır; tendon rekonstrüksiyonu ve artroskopi ile kombine edilebilir.

Eklem Füzyonu (Artrodez)

Total eklem replasmanı bir seçenek değilse bir doktor hasarlı bir eklemin çıkarılıp etkilenen kemiklerin birbirine füzyon yapıldığı ve sıklıkla hastanın pelvisinden alınan kemik greftlerinin kullanıldığı bu tür cerrahiyi tercih edebilir. Eklem füzyonu hareketi sınırlar ama ağrıyı azaltır ve daha ileri kemik hasarını durdurur. El bilekleri, ayak bilekleri, baş parmak ve diğer parmaklar veya kalçalarda sıklıkla kullanılır.

Romatoid Artrit Alternatif Tedavileri

Romatoid artrit için alternatif tedaviler (RA) enflamasyonu azaltmak için doğal maddeler kullanmaya veya ağrı ve stres seviyelerini azaltmaya odaklanır.

Bitkiler ve Takviyeler

Klinik çalışmalarda RA için etkili olduğu ispatlanmış üç reçetesiz bitki ve takviye vardır.

Balık Yağı

Omega-3 yağ asitlerinden zengin balık yağının düzenli olarak tüketildiğinde enflamasyon seviyelerini azalttığı gösterilmiştir. Bir klinik çalışma balık yağı takviyelerinin RA hastalarında sabah tutukluğunu ve ağrı kesici gereksinimini azaltabildiğini göstermiştir.

Gama Linoleik Asit (GLA)

Bu yağ asidi akşam çiçeği, hodan ve siyah kuş üzümü dahil çeşitli bitkilerin tohumlarının yağlarında bulunur. Ön araştırmalar GLA’nın RA hastalarında eklem ağrısı ve tutukluğunu azaltabildiğini göstermiştir.

Tripterygium wilfordii sarmaşığı

Bu bitki geleneksel Çin tıbbında sıkça kullanılır. Küçük klinik çalışmalar, RA’dan sorumlu olan bağışıklık sistemi aşırı aktivitesini baskılayabildiğini ve enflamasyonu azaltabildiğini bulmuştur.

Diğer Bitkiler ve Takviyeler

Aşağıdaki bitkiler ve takviyeler laboratuvar testleri ve hayvan çalışmalarında ümit vermiştir ama henüz klinik çalışmalarda kullanılmamıştır.

  • Yeşil çayın RA ve osteoartrit (bu fiziksel aşınma ve yırtılma nedeniyle eklem hasarının çok sık görülen bir nedenidir) belirtilerini azaltabileceği konusunda deliller vardır.
  • Araştırmacılar zencefil içinde antienflamatuar maddeler bulmuşlardır ama henüz zencefil ve RA ile ilişkili bir çalışma yapılmamıştır.
  • Bir hint safranı bileşeni olan kurkumin hayvan çalışmalarında eklemleri enflamasyon ve hasardan korumuştur.
  • Buhur olarak da bilinen boswellia bitkisinin çeşitli türlerinin oluşturduğu bir reçine laboratuvar testlerinde antienflamatuar ve immün sistem baskılayıcı etkiler göstermiştir.

Zihin-Vücut Teknikleri

Meditasyon, yönlendirilmiş görüntüler, relaksasyon ve biyogeribildirim gibi teknikler RA hastalarında ağrıyı azaltmak ve fiziksel işlevi ve duygu durumu düzeltmek açısından potansiyel göstermişlerdir. Başka çalışmalar yavaş ve yumuşak hareketleri derin solunum egzersizleriyle birleştiren bir Çin tekniği olan tai chi ile ilgilenmiştir. Tai chi ağrı veya enflamasyonu azaltmamıştır ama duygu durumu ve genel fiziksel işlevi düzeltmiştir.

Diyet

Küçük klinik çalışmalarda oruç tutmak, vejetaryen bir diyet, akdeniz diyeti (meyveler, sebzeler, tam tahıllar, kabuklu yemişler, balık ve zeytinyağından zengin ve kırmızı et ve süt ürünlerinden fakir bir diyet) RA belirtileri konusunda yardımcı olmuştur. Ancak bu diyetlerin yardımcı olan tam bileşenleri ve diyetin RA tedavisi için nasıl en iyi şekilde kullanılabileceği konusunda daha fazla araştırma gereklidir.

Akupunktur

Bu geleneksel Çin tıbbı tekniği vücutta belirli yerlere çok ince iğnelerin yerleştirilmesiyle yapılır ve çeşitli kronik ağrı tiplerini tedavi etmekte etkili olduğu bulunmuştur. Spesifik olarak akupunktur ve RA ile yapılan herhangi bir çalışma yoktur ama ağrı giderici özellikleri çok ümit vericidir.

Balneoterapi

Isıtılmış kaplıca, mineral veya musluk suyunda sağlığı düzeltmek için banyo yapma tekniğidir. Avrupa ve İsrail’deki ön çalışmalar RA hastalarında önemli faydalar ve özellikle ağrı ve tutuklukta bir azalma bulmuşlardır ama daha büyük ve daha iyi tasarlanmış çalışmalar gereklidir.

Kaynak: tr.healthline.com

***Önemli Not: Bu sitedeki tüm yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, kaynak gösterilen sitelerden alınmıştır. Hiçbiri doktor tavsiyesi değildir ve size bir hastalığın tanısını koydurmaz. Eğer bahsedilen hastalıklardan birinin sizde var olduğunu düşünüyorsanız lütfen doktorunuza başvurunuz. Yazılardan dolayı hiçbir şekilde sitemiz sorumlu gösterilemez.