Lupus

Genel Bakış

Lupus tüm vücutta enflamasyona neden olan otoimmün bir hastalıktır. Bir otoimmün hastalık, vücudun kendi immün sisteminin kendi hücrelerinin parçalanması ve enflamasyonundan sorumlu olduğu bir durumdur. Lupusta görülen enflamasyon eklemler, cilt, kalp, kan, akciğerler, beyin ve böbrekler dahil vücudun çeşitli organlar ve dokularını etkileyebilir. Bu hastalık kalıcı organ hasarıyla şiddetli ve yaşamı tehdit edici olabilirken birçok hasta hastalığın hafif bir çeşidini geçirirler. Şu anda lupus için bilinen tam bir tedavi yoktur.

Nedenler

Doktorlar ve araştırıcılar lupusun tam nedenlerinden emin değildir. Ancak birçoğu lupusun aşağıdaki faktörler nedeniyle gelişebileceğine inanmaktadır.

Genetik

Kesin bulgu olmasa da çoğu araştırmacı kalıtımın bir rol oynadığına inanmaktadır. Ailede lupus öyküsü olması sizde gelişeceği anlamına gelmez. Sadece lupus riskiniz biraz daha yüksek olabilir.

Çevre

Lupus için çevresel nedenler olup olmadığını belirlemek için bazı çalışmalar yapılmaktadır. Hastalık için çevresel tetikleyiciler arasında sigara içme, stres, toksinler ve silika tozu bulunabilir. Ancak herhangi bir kesin sonuca varmak için daha fazla araştırma yapılması gerekir.

Güneş ışığı veya ultraviyole ışığına maruz kalma lupusun cilt enflamasyonuyla (malar kelebek döküntüsü) ilişkili olduğu ispatlanmış tek çevresel etkidir. İç organlardaki enflamasyon da lupus geliştirmeye yatkın kişilerde ultraviyoleye maruz kalmayla ilişkilendirilmiştir.

Hormonlar

Bazı çalışmalar hormonların sorumlu olabileceğini düşündürmektedir. Birçok doktor ve araştırmacı anormal östrojen seviyelerini bir risk faktörü kabul eder

Enfeksiyonlar

Sitomegalovirüs gibi bir virüsle enfekte bazı bireylerde lupus gelişebilir. Hepatit C ve lupus arasındaki ilişki halen incelenmektedir. Bu hastalıklar ile lupus arasında doğrudan nedensel bir bağlantı hiçbir zaman gösterilmemiştir. Epstein-Barr virüsü çocukluk çağı lupusunun gelişmesiyle ilişkilendirilmiştir ama çalışmalar halen kesin değildir.

İlaçlar

Bazı nadir durumlarda bazı ilaçların uzun dönemli kullanımı lupusu tetikleyebilir. İlaçla indüklenen lupus eritematosus (DILE) hastalığın bir alt grubudur. İlaçla indüklenen lupusla ilişkili birkaç düzine ilaç vardır ama daha sık kullanılanlardan bazıları hidralizin gibi yüksek kan basıncını tedavi etmek için kullanılan ilaçlar, karbamazepin gibi nöbet önleyici ilaçlar ve tüberkülozu tedavi etmek için kullanılan antienfeksiyöz ilaç isoniazid gibi ilaçlardır. DILE bu ilaçları almanın nadir bir sonucudur.

Çoklu Faktörler

Birçok doktor ve araştırmacı için lupusu oluşturan faktörler açısından bir kombinasyon teorisi en mantıklıdır. Bazı çevresel faktörler veya ilaçlara maruz kalan ve hastalığın aile öyküsü olan bir bireyde lupus gelişebilir.

Tipler

Sıklıkla tanı konan dört lupus tipi vardır.

Sistemik Lupus

Bu en sık lupus tipidir. Birçok kişi lupus dediğinde bahsettikleri tip budur. Sistemik lupus hafif veya çok şiddetli olabilir.

Kutanöz Lupus

Bu tip lupus genel olarak ciltle sınırlıdır. Döküntülere ve nedbeleşmeyle kalıcı lezyonlara neden olabilir. Bu nedbeleşen kutanöz cilt lupusu tipine diskoid lupus denir.

İlaçla İndüklenen Lupus

İlaçla indüklenen lupus eritematosus (DILE) nedeni bazı reçeteli ilaçların uzun dönem kullanılmasıdır. Sistemik lupusun belirtilerine benzer ama çoğu durumda majör organlar etkilenmez.

Neonatal Lupus

Neonatal lupus çok nadirdir ve lupuslu annelerin çocuklarını etkiler. Enfekte bir bebek doğduğunda cilt döküntüsü, karaciğer problemleri ve düşük kan sayımı bulunabilir. Bu belirtiler birkaç ay içinde zamanla kaybolur ve kalıcı bir sorun bırakmaz. Nadiren neonatal lupuslu bebeklerde ciddi kalp defektleri olabilir. Lupus tanısı doğum öncesinde konabilir ve böylece bu bebeklerin uygun tedavisi ve optimum sağlığı sağlanabilir.

Riskler

Lupus riskini arttırabilecek faktörler arasında şunlar vardır:

  • Cinsiyet: lupus özellikle kadınları etkiler.
  • Yaş: lupus her yaştan insanı etkileyebilir ama rutin olarak 15-40 yaşlarındaki insanlarda tanı konur.
  • Etnik köken : Afrikalı Amerikalılar, Hispanikler ve Asyalılarda lupus tanısı diğer gruplardan daha sık olur.
  • İlaçlar : bazı ilaçların alınması lupus benzeri bir hastalığın gelişmesine neden olabilir. İlaçla indüklenen lupusla yaklaşık 38 ilaç ilişkilendirilmiştir. Bunlardan üçü özellikle prokainamid (Pronestyl), hidralazin (Apresoline) ve kinidindir (Quinaglute)

Belirtiler

Lupus belirtileri etkilenen vücut sistemlerine göre değişir. Belirtiler aniden kaybolabilir. Belirtiler kalıcı olabilir veya bazen alevlenebilir. Hiçbir lupus vakası başkasıyla aynı değildir, ama en sık görülen bulgular ve belirtiler şunlardır:

  • ateş
  • yorgunluk
  • eklem ağrısı
  • döküntüler
  • cilt lezyonları
  • nefes darlığı
  • kronik kuru gözler
  • göğüs ağrısı
  • baş ağrıları
  • konfüzyon
  • hafıza kaybı

Tanı

Bulgu ve belirtiler farklılık gösterebildiğinden lupus tanısını koymak zor olabilir. Durumu ortaya çıkaran tek bir test yoktur. Etkilenip etkilenmediğinizi belirtiler ve testlerin bir kombinasyonu göstermeye yardımcı olur. Yapılan testlerden bazıları şunlardır:

Ayrıntılı Tıbbi Öykü

Doktorlar ayrıntılı bir tıbbi öykü alıp başka durumları ekarte etmek için hastanın genel sağlığını değerlendirir.

Laboratuvar Testleri

Aşağıdakiler dahil birkaç laboratuvar testi yapılabilir:

  • Tam kan sayımı (CBC): Anemi veya düşük akyuvar sayımı lupus bulguları olabilir. Tam kan sayımı testleri kanda bulunan akyuvar, alyuvar ve trombosit sayısını belirler.
  • Eritrosit sedimentasyon hızı : Kanınızın sedimentasyon hızı tek bir hastalığı göstermez ama lupus, kanser veya enfeksiyon gibi çeşitli hastalıklara işaret edebilir.
  • İdrar Tahlili : İdrarda artmış protein seviyeleri veya alyuvarlar lupusa işaret edebilir.
  • Antinükleer antikor testi (ANA) : Bu bir tarama testidir ve pozitif bir sonuç sadece immün sistem aktivitesine işaret edip lupus için spesifik değildir. Pozitif bir ANA başka immün hastalıklar ve enfeksiyonlarda da görülebilir. Pozitif bir test doğrulanırsa bir lupus tanısını doğrulamak için ek testler yapılacaktır.

Görüntüleme Testleri

Anormal şişme veya sıvı kontrolü için sıklıkla akciğer röntgenleri ve ekokardiyogramlar kullanılır. Bunlardan birinin bulunması lupus hasarına işaret edebilir.

Biyopsi

Bir döküntüden cilt biyopsisi alınıp cilt lupusunu doğrulamak için özel mikroskopik analiz yapılabilir. Böbrek kritik bir organdır ve lupuslu hastaların yaklaşık %60’ında etkilidir. Belirli klinik testler ve kriterler temelinde lupus hasarı aramak için bir böbrek biyopsisi endike olabilir. Bu test majör cerrahi gerektirmez ve tipik olarak lokal anestezi uygulanıp cilt içinden böbreğe bir iğne yerleştirilir ve bir böbrek dokusu örneği alınır. Bu işlem ultrason kılavuzluğu altında yapılabilir. Bu örneğin mikroskopik olarak incelenmesi böbreğin bu hastalıkta tutulmuş olup olmadığını belirlemekte faydalı olabilir.

Tedavi

Lupus tedavisi genel olarak belirtilerin tedavisiyle sınırlıdır. Belirtiler geçtikçe veya değiştikçe tedavilerinizin düzenli olarak ayarlanması gerekebilir.

İlaçlar

Nonsteroidal antienflamatuar ilaçlar, antimalaryal ilaçlar, kortikosteroidler ve immünsupresif ilaçların hepsi lupus belirtilerini tedavi etmekte etkili bulunmuştur.

Yaşam Tarzı ve Ev Tipi Tedaviler

Yeterince dinlenmek, düzenli egzersiz yapmak, güneş kremi kullanmak ve ultraviyole güneş ışığına uzun süreli maruz kalmaktan kaçınmak, sigara içmemek ve dengeli bir diyetin lupustan etkilenmiş bazı kişilerde faydası olmuştur.

Diğer Tedaviler

Bazı hastalar geleneksel tedavilerle birlikte başka alternatif tedavilerden fayda bildirmektedirler. Keten tohumu yağı, balık yağı, dehidroepiandrosteron (DHEA) ve vitamin D gibi takviyeler sıklıkla kullanılır. Denemek istediğiniz herhangi bir alternatif tedavi hakkında doktorunuzla konuşun.

Önleme

Lupusun tam nedeni bilinmediğinden henüz önlemek mümkün değildir. Nedeni belirlemek için ek araştırma ve çalışmalar gereklidir ve sonrasında etkin bir önleme stratejisi geliştirilebilir. O zamana kadar çoğu doktor enflamasyonla savaşmak, belirtileri kontrol altında tutmak ve lupusla ilişkili herhangi bir ağrıyı azaltmaya odaklanır.

Kaynak: tr.healthline.com

**Önemli Not: Bu sitedeki tüm yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, kaynak gösterilen sitelerden alınmıştır. Hiçbiri doktor tavsiyesi değildir ve size bir hastalığın tanısını koydurmaz. Eğer bahsedilen hastalıklardan birinin sizde var olduğunu düşünüyorsanız lütfen doktorunuza başvurunuz. Yazılardan dolayı hiçbir şekilde sitemiz sorumlu gösterilemez.