Kronik Böbrek Yetmezliği

Genel Bakış

Kronik böbrek hastalığı (KBH) böbreklerin harabiyetine neden olur. İlerleyicidir ve geri çevrilemez

Böbrekleriniz vücudunuzun çok önemli bir kısmıdır. Çeşitli işlevleri vardır:

  • kalsiyum, sodyum ve potasyum gibi elektrolitler ve minerallerin dengesini sürdürmek
  • alyuvar üretiminde çok önemli bir rol oynamak
  • kanın hassas asit-baz dengesini sürdürmek
  • vücuttan suda çözünür atıkları atmak

Böbrekler hasar görürse bu işlevler olumsuz etkilenir. ABD Hastalık Kontrol Merkezleri (U.S. Centers for Disease Control) 2009 yılındaki kronik böbrek hastalığı tarama raporunda yaklaşık yirmialtı milyon Amerikalıda KBH bulunduğunu bildirmiştir.

Nedenler

KBH’nın en sık nedenleri yüksek kan basıncı ve diyabettir.

Her böbrekte nefron denen yaklaşık bir milyon ince filtre ünitesi vardır. Bu filtre ünitelerine zarar veren veya nedbe oluşturan herhangi bir hastalık böbrek hastalığına yol açabilir. Hem diyabet hem yüksek tansiyon nefronlara zarar verebilir.

Yüksek kan basıncı ayrıca böbreklerin, kalbin ve beynin kan damarlarını etkileyebilir. Bu çok önemlidir çünkü genel olarak damar hastalıkları böbrekler için tehlikelidir. Böbrekler çok vaskülerdir – yani bol miktarda kan damarı vardır.

Lupus gibi otoimmün hastalıklar kan damarlarına zarar verebilir ve böbrek dokusuna karşı antikorlar oluşturabilir.

KBH’ın diğer nedenleri çeşitlidir. Polikistik böbrek hastalığı KBH’ın kalıtsal bir nedenidir. Glomerulonefrit nedeni lupus olabilir. Bir streptokoksik enfeksiyondan sonra belirebilir.

Riskler

KBH riski 65 yaş üzerinde artar. Aileden gelir. Afrikalı Amerikalı, Amerikalı Kızılderililer ve Asyalı Amerikalılarda olma olasılığı daha yüksektir. KBH için diğer risk faktörleri arasında şunlar vardır:

  • sigara içmek
  • obezite
  • yüksek kolesterol
  • diyabet, hem tip 1 ve hem tip 2
  • otoimmün hastalık
  • obstrüktif böbrek hastalığı – benign prostat hiperlazisinin oluşturduğu mesane obstrüksiyonu dahil
  • oteroskleroz
  • siroz ve karaciğer yetmezliği
  • böbreği besleyen arterde daralma
  • böbrek kanseri
  • mesane kanseri
  • böbrek taşları
  • böbrek enfeksiyonu
  • lupus
  • skleroderma
  • vaskülit
  • idrarın böbreğe geri aktığı vezikoüreteral reflü

Belirtiler

KBH böbreğin yaklaşık yüzde 90’ı imha oluncaya kadar herhangi bir belirtiye yol açmaz.

Böbrek şiddetli hasar gördüğünde KBH belirtileri arasında şunlar olabilir.

  • gözler etrafında şişme (periorbital ödem)
  • bacaklarda şişme (pedal ödem)
  • yorgunluk
  • nefes darlığı
  • bulantı
  • özellikle sabahları ve yemek yedikten sonra kusma
  • nefeste idrar benzeri bir koku
  • kemik ağrısı
  • çok açık renk veya koyu renk cilt
  • cildin çok soluk görünmesi (üremik kırağı)
  • uyku hali
  • zihin bulanıklığı
  • ellerde ve ayaklarda uyuşukluk
  • huzursuz bacak sendromu
  • saçlarda ve tırnaklarda kırılganlık
  • kaşıntı
  • kilo kaybı
  • kas kitlesi kaybı
  • kaslarda seğirme ve kramplar
  • kolay morarma ve kanama
  • dışkıda kan
  • hıçkırık
  • aşırı susama
  • cinsellikle ilginin kaybolması, impotans
  • uykusuzluk
  • uyku apnesi

Ayrıca böbrek probleminize katkıda bulunan herhangi bir hastalığın belirtilerini yaşayabilirsiniz.

Tanı

KBH tanısı tıbbi öykü ile başlar. Ailede böbrek yetmezliği öyküsü şüphe uyandırabilir. Yüksek kan basıncı veya diyabet öyküsü için de durum böyledir. Ancak KBH tanısını doğrulamak için başka testler gereklidir:

Tam Kan Sayımı

Tam kan sayımı anemiyi gösterebilir. Böbrekler eritropoietin üretir. Bu kemik iliğini alyuvar üretmek üzere uyaran hormondur. Böbrek çok hasar gördüğünde eritropoietin üretme yeteneği azalır. Bu durum alyuvarlarda anemi adı verilen bir azalmaya yol açar.

Elektrolitler

KBH elektrolit seviyelerinizi etkileyebilir. Potasyum yüksek ve bikarbonat seviyeleri düşük olabilir. Kanda asit artabilir.

Kan Üre Azotu (BUN)

Böbrek yetmezliği başlayınca BUN yükselebilir. Normalde böbrek kandan protein yıkım ürünlerini temizler. Ancak, böbrek hasarından sonra yan ürünler birikir. Üre protein yıkımının bir yan ürünüdür. Üre idrara kokusunu verir.

Kreatinin

Böbrek fonksiyonu azaldıkça kreatinin artar. Bu protein ayrıca kas kitlesi ile ilişkilidir.

Paratiroid Hormon (PTH)

Böbrek ve paratiroid bezleri kalsiyum ve fosforun düzenlenmesi için etkileşimdedir. Böbrek işlevinde değişiklikler PTH salınmasını etkiler. Bu durum vücutta kalsiyum seviyelerini etkiler.

Böbrek hastalığı son dönem böbrek hastalığına ilerlediğinde artık yeterli fosfor dışarı atılmaz. Vitamin D sentezi bozulur. Kemikten kalsiyum salınabilir. Zaman içinde bu durum kemiklerin zayıflamasına yol açar.

Böbrek Akışı ve Tarama

Bu böbrek fonksiyonunun bir görüntüleme çalışmasıdır.

Renal Ultrason

Bu noninvaziv test, böbrekler ve prostatı ölçer. Bir tıkanıklık olup olmadığı hakkında bilgi verir.

KBH için ek testler arasında şunlar vardır:

  • böbrek biyopsisi
  • kemik dansitesi testi
  • abdominal bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
  • abdominal manyetik rezonans görüntüleme (MRG)

Tedavi

KBH kroniktir ve geri çevrilemez. Tedavi altta yatan hastalığı düzeltmeye odaklanır.

Tedavi ayrıca KBH’ın aşağıdakiler gibi komplikasyonlarını önleyebilir ve tedavi edebilir.

  • aşırı sıvı yüklenmesi
  • konjestif kalp yetmezliği
  • anemi
  • narin kemikler
  • kilo kaybı
  • elektrolit dengesizliği

Hipertansiyon ve diyabet gibi altta yatan problemlerin kontrolü böbrek hasarı hızını yavaşlatabilir.

Böbrek fonksiyonu yüzde 10 veya altına indiğinde belirtiler belirgin hale gelir. Bu noktada diyaliz veya böbrek nakli gerekebilir.

Böbrekler açıkça iflas etmeye başladığında buna son dönem böbrek hastalığı denir. KBH/Son dönem böbrek hastalığı tedavisi şunları içerir:

  • sigara içmeyi bırakma
  • az yağlı öğünler
  • kan basıncını kontrol etmek ve aşırı sıvı yüklenmesini önlemek için tuz sınırlama
  • kiloyu sürdürmek için yeterli kalorili proteini kısıtlı diyet
  • potasyumu sınırlı diyet
  • yeterli egzersiz
  • diyaliz yoluyla kanı saflaştırma
  • böbrek nakli
  • sıvı yüklenmesini önlemek için sıvı sınırlama
  • diyabetli hastalar için karbonhidrat sınırlama
  • diyabeti kontrol etme
  • kan basıncı kontrolü
  • anemiyi tedavi etmek için demir ve vitamin takviyeleri
  • alyuvar üretimini uyarmak için eritropoietin enjeksiyonları
  • kalsiyum ve vitamin D takviyeleri
  • fosfat bağlayıcılar
  • kabızlık için dışkı yumuşatıcılar
  • kaşıntı için antihistaminikler

Kronik böbrek hastalığı / Son dönem böbrek hastalığı olan kişiler enfeksiyona daha duyarlı olabilir. Şu aşıları yaptırmaları önerilir:

  • pnömokok
  • Hepatit B ve A
  • influenza
  • H1N1 (domuz gribi)

Önleme

Kronik böbrek hastalığı her zaman önlenemez. Ancak yüksek kan basıncı ve diyabet gibi durumların kontrol edilmesi yardımcı olabilir.

Kaynak: tr.healthline.com

**Önemli Not: Bu sitedeki tüm yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, kaynak gösterilen sitelerden alınmıştır. Hiçbiri doktor tavsiyesi değildir ve size bir hastalığın tanısını koydurmaz. Eğer bahsedilen hastalıklardan birinin sizde var olduğunu düşünüyorsanız lütfen doktorunuza başvurunuz. Yazılardan dolayı hiçbir şekilde sitemiz sorumlu gösterilemez.