Ankilozan Spondilit

Ankilozan spondilit (kısaca AS); kelime anlamı olarak Yunancadan gelen anklyos (sert, katı) ve spondylos (omurga) kelimelerinin birleşmesiyle oluşan bir isimdir. Hastalık olarak AS ; omurgada hareket kısıtlılığına neden olan iltihaplı bir romatizma hastalığıdır. Hastalığın görülme sıklığı yaklaşık %1 oranındadır.
Hastalık eklem hareketlerini sağlayan bağların ve eklem aralıklarının kireçlenmesine bağlı olarak omurga alçıya alınmış gibi sabitlenir. Bu olay hastalarda bel ve boyun hareketlerinde kısıtlanmaya ve zamanla öne doğru kamburluğa neden olur. İleri evrelerde, boyun hareketleri tamamen kısıtlanabilir kişi baş hareketlerini yapamaz ve sağa sola bakışlarda tüm vücudunu çevirerek başına yön verebilir.




HASTALIĞIN BELİRTİLERİ

Hastalığın tipik bulguları ;
-3 aydan uzun süren istirahatte gelişen bel ve kalça ağrısı
-Ağrı kesici aldığınızda azalması veya kaybolması
-40 yaşından önce başlaması ( özellikle 20 li yaşlarda başlar)
-Hastalığa bağlı bağırsak, göz gibi diğer organlar da iltihap olması
-Özellikle sabahları yataktan kalktıktan sonra olan en az 30 dk süren hareket kısıtlılığı, ağrı, tutukluk hissi
-Sacroiliak eklem aralığında daralma
Hastalığın belirtileri yavaş seyirlidir. Başlangıçta pek fark edilmez veya çok önemsenmez. Belirtiler başlangıçta süreklilik göstermeyebilir. Alevlenmeler ve selim dönemler şeklinde seyri olur. Zamanla belirtiler kötüleşebilir, artabilir ya da düzensiz aralıklarla seyredebilir.

HASTALIĞIN NEDENLERİ VE RİSK FAKTÖRLERİ

Hastalığa neden olan net bir faktör henüz tespit edilememiştir. Ancak HLA-B27 geni taşıyanların hastalığa yakalanma riski fazladır. 1.derece akrabasında hastalık olanlarda görülme oranı %20 dir. Erkeklerde kadınlardan 2 kat daha fazla oranda görülmektedir. Hastalar genellikle romatoloji doktoruna gitmedikleri için farklı bölümlerde , bel fıtığı, fibromiylaji (kas ağrısı hastalığı) gibi yanlış tanı aldıkları sık rastlanan bir durumdur.

HASTALIĞIN TANISI NASIL KONUR ?

Doktorunuza başvurduğunuz da ağrı ve diğer yakınmaların özellikleri sorgulanır, ailede ki hastalık öyküsü sorgulanır. Sistemik muayene (tüm organların değerlendirilmesi ), bel-boyun hareket açıklığının ve derin nefes alış-verişler de göğüs çapının değişmesi ölçümleri yapılır. Bunlara ilave görüntüleme tetkikleri kullanılır. (direkt filmler(etkilenen eklem ve kemikleri görüntülemeyi sağlar), MRI (kas ve bağları değerlendirmeyi sağlar)).

TEDAVİ VE İLAÇLAR

Günümüz de henüz AS’nin kesin tedavisi için bir yöntem bulunamamıştır. Uygulanan tedavi yöntemlerinde amaç, ağrı ve tutukluğu gidermek, omurgada ki deformiteleri (sakatlıkları) ve komplikasyonları önlemek, geciktirmek ve en önemlisi hastanın yaşam kalitesini artırmaya yöneliktir.
Bu amaçlarla ;
-Non-steroidal anti-inflamatuar ilaçlar (NSAİİ), indometazin, diklofenak.
Bunların faydalı olmadığı veya kullanılamadığı durumlarda, doktorunuz uygun görürse
ANTİ-TNF ajanlar kullanılabilir. Şu anda kullanılan Anti-TNF ajanlar ;
-İnfliximab ( Remicade), Adalimumab( Humira), Etanercept( enbrel), Golimumab (Simponi) ve Certolizumab pegol (cimzia)

AS’de EGZERSİZ

Egzersiz bu hastalar için olmazsa olmazıdır. Eklem hareket açıklığı ve germe egzersizleri, hastanın duruş ve esnekliğinin korunması için gereklidir. Bunlar boyun,sırt ve bel için germe; göğüs kafesinin esnekliğini korumak için solunum egzersizleri gibi egzersizlerdir. Bir fizyoterapist eşliğinde öğrenilecek bu egzersizler hastanın hayatının bir parçası olmalı ve her sabah veya gün içinde tekrarlanmalıdır. Yüzme,pilates, yoga, yürüyüş önerilirken; travmaya açık sporlar tavsiye edilmemektedir.

Ankilozan Spondilitte yapılacak egzersizleri öğrenmek için tıklayın.

Hazırlayan: Dr. Yunus Emre Karpuz