Ankilozan Spondilit Egzersiz Önerileri

ANKİLOZAN SPONDİLİT FİZİK TEDAVİ ÖNERİLERİ

AS tedavisinde fizik tedavi ve rehabilitasyon en az medikal (ilaç) tedavisi kadar önemlidir. Egzersiz programları uzman bir fizyoterapist eşliğin de hazırlanmalıdır. Bu alanda yapılabileceklerin bazıları ;

1.Gövde  Stabilizasyon Eğitimi




2.Eklem Açıklığını ve Hareketlerini Koruma Eğitimi

3.Pozitif Düşünme Eğitimi

4.Dans  Terapi

 Ankilozan Spondilit Ve Egzersiz:

Ankilozan Spondilit (AS) , hareketle eklemlerde  rahatlama görülen inflamatuar karakterli bir hastalıktır. Dolayısıyla hastalar hareketlilik konusunda cesaretlendirilmelidir. Egzersizler ana bir amaç çerçevesinde şekillenir. Hastalık tedavi edilmezse, omurgada öne eğilmeye sebep olabilecek bir yapıda ilerleme gösterir. Gövdenin ve boynun sağa sola dönme hareketleri yanında sağa-sola eğilme hareketleri de kısıtlanabilir. Dolayısıyla amaç omurgayı dik tutmayı sürdürmek ve omurga dik durumdayken gövde ve boyun hareketlerinin devamını sağlamak olmalıdır. Omurganın dik duruşunun bozulduğu koşulda özellikle omuz çevresi kaslarında ,kalça ön ve bacak arkası kaslarında kısalmalar görülebilir. Bu durum hastanın hareketlerini daha da kısıtlı yapar. Hasta günlük işlerde az bir işle bile daha  fazla enerji harcar ve çabuk yorulur. Hastalığın kendisi de yorgunluğu artırır. Ayrıca kronik ağrıya  eşlik eden depresif duygularda hastayı daha yorgun ,isteksiz ve halsiz bırakır. Hasta giderek hareket etmekten kaçınmaya  ve ağrının gelişiminden korkmaya başlar. Süreç bu şekilde işlemeye devam ederse kalıcı kısıtlamaların ve sosyal çevreden uzaklaşmanın görüldüğü bir yalnızlık ve yardımsızlık duygusu ,hastanın yaşam kalitesini düşürür. Bu durumda egzersiz ,hastalığın ömür boyu süren doğası düşünüldüğünde ,AS tedavisinin önemli bir parçası haline gelmektedir. Hastalık süreci boyunca  fizyoterapistiniz  size bireysel egzersiz danışmanlığı ve ağrı yönetimi konusunda rehberlik edecektir.Bu yazıda AS hastalığında yararlanabileceğiniz bazı egzersiz öneri ve açıklamaları bulacaksınız.

 Sabah tutukluğu için egzersiz önerileri

Sabah tutukluğu önemli bir egzersiz nedeni olsa da , iyi tedavi alan hastalarda sabah tutukluğu görülmeyebilir. Ancak her koşulda eklemlerin doğru pozisyonu ve doğru hareket algısı için güne bazı egzersizlerle başlamak oldukça yararlıdır.

  • Sırtüstü uzanın. Dizlerinizi kalçadan itibaren hafifçe bükün. Ayaklarınız yerde olsun.Ellerinizi karnınız üzerine koyun. Burundan derin nefes alın ,karnınızı şişirin. Ağızdan nefes vererek karnınızı içeri doğru çekin. 10 kere tekrarlayın .Solunum egzersizidir ,gövdenizde hareketlilik yaratır.
  • Bükmüş olduğunuz sağ dizinizi hafifçe diğer dizinizden uzaklaştırın. Bu sırada karnınızı içeri çekerek nefes verin. Nefes alarak diğer dizinizin yanına geri dönün. Aynı işlemi diğer taraf içinde tekrarlayın. Kalça ekleminizi rahatlatır.
  • Aynı başlangıç pozisyonunda yatarken iki kolunuzu birden ,dirsekler düz olacak  şekilde  omuzdan itibaren baş hizasına getirin. Nefesinizi vererek iki kolunuzu aynı anda baş üzerine doğru yatağa yaklaştırın. Bu  sırada bir taraf dizinizi düzeltin ,sonra başlangıca dönün. Gövdeyi tam olarak gerer. Hem kalça düz ,hem de omuzlar için eklemde sertliği
  • Yan yatın. Her iki dizinizi bükerek hafifçe karnınıza doğru çekin. Her iki elinizi ,dirsekler düz olacak şekilde üst üste koyun. Üstteki elinizi , yine dirsek düz kalacak şekilde başınızın üzerine götürün ve bir daire çizermiş gibi başlangıca dönün. Kolunuzu baş üzerine götürürken nefes verin ve başlangıca gelirken nefes verin ve başlangıca gelirken nefes alın. Bu sayede kürek kemiğini çevreleyen kaslar sertlik etkisinden kurtulur.
  Uyku hakkında bilmeniz gereken 10 şey

Bu hareketlerden kendinizi rahat hissetiklerinizi 5  veya 10 kez tekrarlayabilirsiniz. Hareketlerin zor olan yerlerinde nefes verirseniz hem ağrı hissiniz azalır ,hem sertlik algınız yön değiştirir .Nefes vermek , sertlik  sınırını hissettiren  algınızda  değişikliğe neden olur ve hareketi daha rahat yapmanızı sağlar.

Gün içinde yapılacak egzersizler

Çoğumuz masa başı bir görev yapmakta ve gün boyu  bedensel olarak pasif bir konumda çalışmaktayız. AS li hastalar gün içine yayılacak şekilde omurgayı hareketli tutmak zorundadırlar. Aşağıda önerilen tüm egzersizler omurganın ve boynun  dönme ve bükülme hareketliliğinin devamlılığı içindir. Nefes vermek her zaman hareketi kolaylaştırır. Hareketin ağrı sınırı algısını değiştirir, böylece hareketliliğinizi artırır.

  • Sırtüstü dizler hafifçe bükülü olarak yatın. Nefesinizi verirken omurganızı önce kalça, sonra bel  ve sonra sırt sırası ile yataktan kaldırın. Kalçanız yukarıda iken nefes alıp nefesinizi verirken önce sırt sonra bel ve en son kalça sırası ile başlangıca dönün. Bu egzersiz sırt ve karın kaslarınızı kuvvetlendirir.
  • Sırtüstü dizler hafifçe bükülü olarak yatın. Nefesinizi verirken  bir bacağı diz ve kalça 90 derece olacak şekilde kaldırın(hayali bir tabureye topuğunuzu yerleştirir gibi).Nefes alıp nefes verirken  dizi düzelterek bacağı yukarı doğru uzatın. Bu sırada ayak bileğinizden parmaklarınızı kendinize doğru çekin ve bacak arkası kaslarınızda gerginlik hissedin. Nefes alırken tekrar diz ve kalçanın  90 derece bükülü olduğu pozisyona gelin.( Hayali bir tabureye topuğunuzu yerleştirir gibi) Nefesinizi verirken bacağınızı diziniz bükülü olacak   şekilde yere indirin. Bacak kaslarınızı kuvvetlendirir.
  • Yüzüstü yatın. Kollarınızı başınızın yanından ileri doğru uzatın. Nefesinizi verirken önce bir kolunuzu başınızın yanından ileri doğru uzatın. Nefesinizi verirken önce bir kolunuzu yerden 2 cm kadar dirseğiniz düz olarak yukarı kaldırın. Aynı işlemi diğer kolunuzda tekrarlayın.
  • Yüzüstü yatın. Kollarınızı başınızın yanından ileri doğru uzatın. Nefesinizi verirken önce önce bir bacağınızı 2 cm kadar diziniz düz olarak yukarı kaldırın. Aynı işlemi diğer bacağınızla tekrarlayın. Yapabiliyorsanız , 3. Ve 4. Egzersizi birleştirerek ,aynı anda çapraz kol ve bacağı anlatıldığı şekilde kaldırabilirsiniz. Örneğin önce sağ kol-sol bacak , sonra sol kol –sağ bacak şeklindeki gibi. Sırt kaslarınızı kuvvetlendirir.
  • Sandalyede oturuyorsunuz ve sandalyenin bacağı üzerinde parmaklarınız ilerleyecek şekilde gövdenizden sağa doğru nefes vererek eğilin.Nefes alarak dikleşin ve nefes vererek diğer tarafa doğru eğilin. Bu hareket gövde lateral hareketlerinde germe etkisi yapar.
  • Bağdaş kurarak oturun, eğer bunu başaramıyorsanız sandalyede ayak tabanı yere tam temas edecek şekilde oturabilirsiniz. Kollarınızı gövdenizin önünde birleştirin. Kürek kemiklerinizi V yapın. Nefes vererek boynunuz da dahil olacak şekilde sağa doğru dönün. Nefes alarak başlangıca gelin ve nefes vererek diğer tarafa doğru dönün. Gövde ve boyun rotasyonu sağlar.
  • Kollarınızı omuz seviyesine kadar kaldırın. Dirsekler düz olsun. Bu sırada yine kürek kemiklerinizi yine V şekline getirin. Nefes vererek bir kolunuzu aşağı doğru indirirken  diğer kolunuzu başınızın üzerine kaldırın. Nefes alarak başlangıca dönün ve nefes vererek aynı hareketi diğer kolla tekrarlayın. 3-4  defa tekrarlayın ve kollarınızı indirip dinlenin .Bu egzersiz baş üzeri omuz aktivitelerini kolaylaştırır.
  • Bir elinizi karşı kalçanızın yanına yerleştiriniz. Nefesinizi verirken kolunuzu yana yukarı doğru açınız. Nefes alarak kolunuzu karşı kalçanızın yanına geri indiriniz. Birkaç sefer bunu tekrarladıktan sonra kolunuzu açarken karşı dizinizi bükünüz. Nefes alarak kolunuzu karşı kalçanızın yanına geri indirirken dizinizi de düzeltip ayağınızı yere koyunuz. Dengeyi geliştirir.
  • Omuzlarınızı yukarı doğru kaldırın ve geri çevirerek başlangıca dönün.
  • Bir sandalyeye ayak tabanınız yerle tam temasta olacak şekilde oturabilirsiniz. Kalçanızı nefes vererek geri alın ve nefes alarak dikleşin
  YDUS sonuçları 7 aydır açıklanmıyor

Her bir hareketi gün içinde onar kez tekrarlayın. Hareketleri  peş peşe yapmak zorunda değilsiniz, gün içine yayarak yapabilirsiniz. Örneğin ;televizyon izlerken , yemeğinizin pişmesini beklerken , uykuya dalmadan önce . Her gün bu hareketleri yapmanın yanı sıra , yüzme ,yürüme veya bisiklete binme gibi geniş kas gruplarını içeren  bir fiziksel aktiviteyi de haftada en az 3 gün, egzersiz programınız dahil edin. Bu durum genel yorgunluk  hissinizde azalma yaratacaktır. Hastalığınız aktif döneminde veya ağrısız döneminde olsun bu hareketleri yapmak eklemlerinizin pozisyon ve hareket algısının doğru  yerleşimini sağlar. Sizi kalıcı kısıtlamalardan korur.

Çift yönlü hareketlerde ağrınız varsa, o tarafa olan hareketi ağrı sınırında yapın. Ancak mutlaka  ‘’ yarın’’ ağrının olup olmadığını kontrol edin. Ağrı yoksa , hareket sınırını ağrısız tarafla eşitlemeye çalışın. Bu algıyı kazanmanız kalıcı hareket kısıtlılıklarını engelleyecektir. Masa başında çalışmıyor, daha hareketli ,seyahat ettiğiniz veya sürekli yer değiştirdiğiniz bir işiniz varsa  aynı hareketleri ayakta  veya seyahat sırasında yapabilirsiniz. Esas olan omurganın hareketliliğinin devamıdır. Eğer hastalık geç evrede ise kısıtlılıklarının izin verdiği ölçüde aynı egzersizleri yapabilirsiniz. Bu dönemde önemli olan ‘’mevcut hareketlilik sınırını’’ korumaktır.

Bu bölümde yer alan , sabah tutukluğu ve gün içinde yapmanız için önerilen tüm egzersizleri ayırmaksızın , tercih ettiklerinizi gün içine yayarak yapabilirsiniz.

Spondiloartropatiler de dahil gün içinde mutlaka yapılması gereken en önemli egzersiz, 1  numaralı egzersiz olarak önerilen köprü kurma egzersizidir. Bu  egzersiz hastalığın almak istediği pozisyondan omurgayı uzaklaştırır.

kaynak: THERAPHYSİO

Hazırlayan: Dr. Yunus Emre Karpuz

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir